Spriocanna

Roinn A

Is gá an roinn seo a chomhlíonadh gach bliain. Baineann na spriocanna seo le cúrsaí riaracháin agus le coincheapanna atá lárnach do scéim Gaelbhratach.

Roinn B

Bíonn rogha le déanamh as na spriocanna nó téamaí sa roinn seo ag brath ar cén bhliain den scéim ina bhfuil an scoil. Tuilleadh eolais ANSEO.

Spriocanna - Bunleibhéal Roinn A

Scoil iomlán páirteach

Tá sé rí-thábhachtach go bhfuil pobal uile na scoile páirteach in scéim Gaelbhratach. Cinnteoidh sé seo go mbeidh an Ghaeilge mar chuid lárnach de chultúr na scoile. Is cuma faoin mhéid Gaeilge atá ag na múinteoirí, múinteoirí cúnta ná daltaí, caithfimid a chinntiú go mbraitheann siad go bhfuil siad mar chuid den tionscnamh agus gur leosan an Ghaeilge.

Tuilleadh Eolais

Coiste

Moltar go mbeadh an méid is mó daoine agus is féidir páirteach leis an gcoiste – múinteoirí, tuismitheoirí* san áireamh. Tá baill an choiste freagrach as pobal na scoile a spreagadh chun tuilleadh Gaeilge a úsáid lasmuigh den rang. Tá sé de chúram orthu smaoineamh ar ghníomhaíochtaí spraoimheara, clár Gaelbhratach a mhaisiú agus aitheantas a thabhairt do dhaltaí atá ag déanamh iarrachta i measc jabanna eile. Ba cheart don choiste bualadh le chéile ar a laghad uair sa mhí agus taifead a choinneáil de na daoine atá i láthair, na pointí a pléitear agus na jabanna a dháiltear

*Tuigimid nach féidir le tuismitheoirí a bheith i láthair ag cruinnithe i rith an lae oibre i gcónaí. Tá lán-fáilte roimh seantuismitheoirí etc, ar ndóigh. Is féidir daoine a choinneáil ar an eolas faoi na míreanna atá le plé ag na cruinnithe trí ríomhphost chun seans a thabhairt dóibh a gcuid tuairmí a roinnt.

Tuilleadh Eolais

Teagmhálaithe

Tá sé tábhachtach go bhfuil sonraí teagmhála againn do bheirt ar a laghad sa scoil atá suas chun dáta.

Tuilleadh Eolais

Go múinfear an Ghaeilge trí Ghaeilge

Spreagann Gaelbhratach múinteoirí, foireann thánaisteach na scoile, daltaí agus tuismitheoirí chun an Ghaeilge a chur i láthair agus a úsáid ar bhealach a thabharfaidh deis cumas labhartha na ndaltaí a fhorbairt laistigh de réimsí oiriúnacha dá n-aois agus dá saol.

Tuilleadh Eolais

Feasacht Teanga

Chun tuiscint agus suim a mhúscailt i dteangacha i gcoitinne agus go háirithe sa Ghaeilge. Moltar do scoileanna an nasc idir cultúr, féiniúlacht an duine agus teangacha a chíoradh leis na daltaí a spreagadh chun a bheith bródúil as an nGaeilge atá acu agus úsáid a bhaint aisti chomh minic agus is féidir.

Tuilleadh Eolais

Plean don Ghaeilge i dtimpeallacht na scoile

Tá sé tábhachtach go bhfuil an Ghaeilge le feiceáil timpeall na scoile. Mar shampla, comharthaí as Gaeilge (nó cinn dátheangach) ar dhoirse na seomraí ranga, oifig an rúnaí srl. Nuair atá tionscnaimh ealaíne ar siúl de réir na séasúir, féilte móra na bliana nó téamaí éagsúla is féidir lipéidí Gaeilge a chur leo. Bíonn Gaelzón/balla Gaeilge/ clár Gaelbhratach ag gach scoil atá mar lárphointe eolais do chúrsaí. Bíonn suim níos mó ag na daltaí ann nuair a athraítear an t-eolas/ an taispeántas go minic. Is féidir an cúram seo a roinnt le baill an choiste.

Tuilleadh Eolais

Páirt a ghlacadh in imeachtaí Lá/Seachtain/Coicís na Gaeilge

Is deis álainn í Seachtain na Gaeilge chun ceiliúradh a dhéanamh ar thábhacht na Gaeilge sa scoil agus sa saol. Cothaíonn imeachtaí taitneamhacha meas agus grá don teanga. Cuireann SnaG an Ghaeilge i lár an aonaigh ar feadh seachtaine/coicíse agus is iomaí imeachtaí iontacha a bhíonn ar siúl i scoileanna timpeall na tíre, mar shampla, tráthanna ceisteanna, céilithe, comórtais ealaíne & ceoil, mórshiúil agus go leor eile.

Tuilleadh Eolais

Múinteoirí ag tacú le tuismitheoirí

Is breá le tuismitheoirí a bheith in ann cabhrú leis na páistí leis an obair bhaile a dhéanamh. Toisc nach raibh an Ghaeilge in úsáid rialta ag go leor acu le fada, is minic nach mbíonn mórán muiníne acu. Moltar roinnt acmhainní agus frásaí a chur ar fáil dóibh chun tacú leo. Más féidir deiseanna cainte a chur ar fáil dóibh ar nós maidineacha caifé, oícheanta oscailte, ceolchoirmeacha nó ranganna, cabhróidh sé go mór leo le níos mó Gaeilge a fhoghlaim agus a úsáid.

Tuilleadh Eolais

Tacú le múinteoirí cúnta/foireann eile na scoile

Is scéim í Gaelbhratach a bhaineann le pobal uile na scoile. Is féidir le gach duine a bheith páirteach ag leibhéal atá oiriúnach dóibh féin. Moltar roinnt frásaí simplí a mhúineadh d’éinne a bhíonn teagmháil acu leis na daltaí ar nós rúnaí agus áiríoch na scoile, traenálaithe CLG srl. Ní gá d’éinne a bheith buartha faoin leibhéal Gaeilge atá acu, níl i gceist acu cupla frása simplí ar nós ‘Dia dhuit; Slán leat; Go raibh maith agat!’ In amanna, bíonn tionchar níos mó ag daoine mar seo ar mheon na ndaltaí mar go mbíonn a fhios acu nach bhfuil Gaeilge ag an duine sin ach go bhfuil siad sásta triail a bhaint as ar aon nós.

Tuilleadh Eolais

Spriocanna - Bunleibhéal Roinn B

Rannta, amhráin, cluichí bos is lámh, cluichí fáinneacha rannta scipeála

Tá saibhreas teanga idir fhrásaí, agus foclóir chomh maith le fuaimeanna agus rithim na Gaeilge san ábhar seo. Is féidir le gach rang a bheith ag obair ar an sprioc seo ag leibhéal atá oiriúnach dóibh féin. D’fhéadfaí é seo a nascadh leis an Tionól, Cluichí Clóis nó Scéim na gComrádaithe nuair a bheadh ardrang ag cabhrú le rang níos óige.
Tá samplaí, liricí agus tacábhar ar fáil anseo.

Tionól Scoile

Má bhíonn tionól á reachtáil ar scoil, is deis iontach é chun an Ghaeilge a úsáid agus a chleachtadh lasmuigh den seomra ranga. Ní gá go mbeadh an Tionól go hiomlán trí Ghaeilge ach tá sé tábhachtach go mbeidh ionad lárnach aici ann. Mar shampla:
– An tús agus an críoch trí Ghaeilge
-Ardrang ag cabhrú le rang níos óige trí amhrán, dán/suantraí Gaeilge a chanadh leo
-Plé ar fhéile/ar chluiche/comhghairdeas/moladh etc.

Tá samplaí agus tacábhar ar fáil anseo.

Scéim na gComrádaithe

Daltaí ardranga agus daltaí rang níos óige – ag comhoibriú lena chéile trí Ghaeilge m.sh ag Tionól, Scéalaíocht, Léitheoireacht, Cluichí clóis, Cluichí Fáinneacha le rannta srl. Is bealach fíor-dheas í seo chun caidrimh dearfacha a bhunú idir na ranganna éagsúla agus dul siar ar an bhfoclóir nach raibh in úsáid ag na daltaí sinsearacha le fada.

Tá samplaí agus tacábhar ar fáil anseo.

Amhrán na bhFiann

Cúrfá mar thús, suas go Rang 3 agus véarsa in éineacht leis i rang níos airde. Ó rang 4 ar aghaidh is gá go mbeadh forbairt air seo trí m.sh. ceol uirlise a chur leis

Togra a dhéanamh bunaithe air.
Samplaí agus tacábhar ar fáil anseo.

Bainistíocht Ranga

i gcoitinne trí Ghaeilge, ag seachaint ordaithe oiread agus is féidir.
Beidh gnásanna éagsúla i gceist anseo, an bhfuil cead agam mo lón a thógaint amach? An féidir liom deoch a fháil? Cén t-am é? srl. tús agus deireadh ranganna éagsúla. Is deis rialta í seo chun teanga na ndaltaí a thabhairt do na daltaí.

Samplaí agus tacábhar ar fáil anseo.

Seisiúin Scéalaíochta rialta

Ag baint úsáid as leabhar oiriúnach agus an scéal ullmhaithe roimhré; as scéal ar dhlúthdhiosca; nó scéal ar líne le fuaimrian. D’fhéadfaí é seo a nascadh le Scéim na gComrádaithe.

N.B. Bheadh sé tábhachtach:
(a)   leabhair Ghaeilge a bheith i gceist in am DEAR (Drop Everything And Read) ar a laghad uair sa mhí,
(b)  leabhair agus dlúthdhioscaí le scéalta Gaeilge a bheith san áireamh do leithéid an MS Readathon, Seachtain na Gaeilge, Lá Domhanda na Leabhar srl.

Samplaí de leabhair agus tacábhar ar fáil anseo.

Cluichí Teanga/ Léitheoireachta

Is bealach taitneamhach agus nádúrtha é seo chun struchtúir áirithe a mhúineadh agus a chleachtadh. Cuireann cluichí deis cainte ar fáil do na daltaí chun frásaí agus foclóir nua a úsáid i gcómhthéacs. Beidh réamhghnás agus foirmlí cainte ar leith i gceist anseo. Is féidir úsáid a bhaint as cinn atá sa scoil cheana féin nó cinn nua a chumadh – Biongó, Nathracha agus Dréimrí, 20 ceist, Headbandz etc.

Tá samplaí agus tacábhar ar fáil anseo

An Ghaeilge agus Ábhair eile churaclaim

Is féidir deiseanna úsáide breise don Ghaeilge a chruthú i rith an lae scoile tríd an teanga a úsáid sna hábhair eile. Ní gá go mbeadh an rang á reáchtáil go hiomlán trí Ghaeilge ach is féidir a bheith ag cómhrá agus ag moladh na páistí agus iad i mbun oibre. Mar shampla, le linn rang ealaíne, is féidir na dathanna a phlé, cur síos a dhéanamh ar an bpictiúir atá á phéinteáil agus na páistí a mholadh. Ní gá go mbeadh an ábhar céanna ar siúl ag gach múinteoir sa scoil, is féidir leo aon cheann acu a roghnú le cinntiú go bhfuil siad compórdach.

Samplaí agus tacábhar ar fáil anseo

Greamáin

Bronntar greamáin ar na daltaí nuair a chloistear iad ag labhairt as Gaeilge. Is féidir iad a bhailiú ó chártaí nó do chóras féin a chruthú chun iad a bhronnadh. Tarlaíonn cómhrá/úsáid foirmlí cainte ar leith nuair a bhronntar iad. Is bealach éifeachtach é seo chun na daltaí a spreagadh le níos mó Gaeilge neamhfhoirmiúil a labhairt lasmuigh den rang.

Samplaí agus tacábhar ar fáil anseo

Páistí ag beannú/fáiltiú

Tugann an sprioc seo ról deas do dhaltaí nach bhfuil ar an gcoiste. Is féidir róta a chur i bhfeidhm chun deis a thabhairt do gach duine gur suim leo a bheith páirteach ann. Bíonn t-léine, hata, sais nó hi vis ag na daltaí le cinntiú go seasann siad amach. Is féidir na rudaí seo a choinneáil in oifig an rúnaí agus gnás/cómhrá a bhunú agus iad á bhailiú ar maidin. Seasann an fhoireann fháilte ag geata/doras na scoile chun fáilte a chur roimh na daltaí agus cupla focail faoin aimsir srl a rá leis na tuistí. Is féidir leis na daltaí an jab céanna a dhéanamh ag ócáidí speisialta ar scoil ar nós ceolchoirmeacha, oícheanta oscailte etc.

Samplaí agus tacábhar ar fáil anseo

An Ghaeilge lasmuigh den scoil

Baineann an sprioc seo le nasc a chruthú le scoil eile/club/grúpa pobail. Is féidir rogha a dhéanamh idir na smaointe éagsúla a luaitear anseo nó teacht aníos le bhur gcuid smaointe féin. Is gá go mbeadh dhá nó trí ócáid i rith na scoilbhliana i gceist.

  1. Comórtas Gaeilge (nó roinnt Gaeilge mar chuid de)
  2. Tráth ceisteanna i nGaeilge
  3. Cuairt ar scoil/teagmháil le scoil/scoileanna eile ar Skype/blag trí Ghaeilge/Cairde pinn nó ríomhchairdeTuilleadh eolais, samplaí agus tacábhar ar fáil anseo

Siamsaíocht

Bíonn an-deiseanna anseo le daltaí a spreagadh chun an Ghaeilge foghlamtha a úsáid ar bhealach tairbheach spraoíúil. D’fhéadfaí sceitsí, ceolchoirmeacha, seó bréagéadaí, lá gairme, seó puipéid, maidin caife agus go leor eile a dhéanamh faoin sprioc seo. Tá scóip an-leathan sa cheann seo agus deis iontach na daltaí a chur ag caint. Bheadh gnéithe den sprioc seo le cur i gcrích ar a laghad uair sa téarma.

Tá samplaí agus tacábhar ar fáil anseo

Léiriú físe ar théama roghnaithe

Beidh ranganna éagsúla na scoile ag obair ar théama ar leith le cur ar an mblag – rogha na scoile ón liosta seo:

  • Físeán ag insint scéal na Nollag nó scéal séasúrtha eile ag úsáid Drámaíocht, Amhránaíocht, Ceol agus Rince srl.
  • Físeán ag léiriú scéal stairiúil/scéal na scoile nó téama séasúrach
  • Físeán á stiúradh ag na daltaí féin, ag léiriú pop-amhrán nó amhrán eile á chanadh ag daltaí na scoile
    Dar ndóigh an rud is tábhachtaí sa sprioc seo ná an obair réamhullmhúcháin agus an úsáid a bhainfear as caint nádúrtha na ndaltaí sa bhfíseán.Tuilleadh eolais agus tacábhar ar fáil anseo.

Tráth na gCeist 

(ar a laghad uair sa téarma/ trí uair sa bhliain).

Bain úsáid as ceisteanna a cheap múinteoiri/daltaí agus múinteoirí

d’fhéadfaí úsáid a bhaint as ábhar roghnaithe as na foinsí seo thíos:

seomraranga.com ; Tomhais sa Tacábhar ; Quiz ar ‘Powerpoint‘ – Oifig Gaelbhratach, Gael Linn;  Cúpla míle ceist – Glór na nGael; Ceist agam ort – Cois Life;  Réalta Ranga – gaelchultúr.com

Karaoke trí Ghaeilge

(ar a laghad uair sa téarma/ trí uair sa bhliain).

Is sprioc taitneamhach é seo inár féidir leis na daltaí amhráin nua a fhoghlaim agus a chleachtadh. Moltar meascán d’amhráin traidisiúnta agus cinn nua aoiseacha a thriail. Tá sé tábhachtach go bhfuil na liricí le feiceáil ag na daltaí ar fad agus go bhfuil siad cruinn. Tá saibhreas teanga idir fhrásaí, agus foclóir chomh maith le fuaimeanna agus rithim na Gaeilge san ábhar seo.

Na Meáin Shóisialta