Tacábhar

Rannta, amhráin, cluichí bos is lámh, cluichí fáinneacha rannta scipeála

Tá saibhreas teanga idir fhrásaí, agus foclóir chomh maith le fuaimeanna agus rithim na Gaeilge san ábhar seo. Is féidir le gach rang a bheith ag obair ar an sprioc seo ag leibhéal atá oiriúnach dóibh féin. D’fhéadfaí é seo a nascadh leis an Tionól, Cluichí Clóis nó Scéim na gComrádaithe nuair a bheadh ardrang ag cabhrú le rang níos óige. Tá samplaí, liricí agus tacábhar ar fáil anseo.

 

Tionól Scoile

Má bhíonn tionól á reachtáil ar scoil, is deis iontach é chun an Ghaeilge a úsáid agus a chleachtadh lasmuigh den seomra ranga. Ní gá go mbeadh an Tionól go hiomlán trí Ghaeilge ach tá sé tábhachtach go mbeidh ionad lárnach aici ann. Mar shampla:

– An tús agus an críoch trí Ghaeilge

– Ardrang ag cabhrú le rang níos óige trí amhrán, dán/suantraí Gaeilge a chanadh leo

– Plé ar fhéile/ar chluiche/comhghairdeas/moladh srl.

Tá samplaí agus tacábhar ar fáil anseo.

 

Scéim na gComrádaithe

Daltaí ardranga agus daltaí rang níos óige – ag comhoibriú lena chéile trí Ghaeilge m.sh ag Tionól, Scéalaíocht, Léitheoireacht, Cluichí clóis, Cluichí Fáinneacha le rannta srl. Is bealach fíor-dheas í seo chun caidrimh dearfacha a bhunú idir na ranganna éagsúla agus dul siar ar an bhfoclóir nach raibh in úsáid ag na daltaí sinsearacha le fada.

Tá samplaí agus tacábhar ar fáil anseo.

 

Amhrán na bhFiann

Cúrfá mar thús, suas go Rang 3 agus véarsa in éineacht leis i rang níos airde.

Ó rang 4 ar aghaidh is gá go mbeadh forbairt air seo trí m.sh.

ceol uirlise a chur leis

Togra a dhéanamh bunaithe air.

Samplaí agus tacábhar ar fáil anseo.

 

Bainistíocht Ranga

i gcoitinne trí Ghaeilge, ag seachaint ordaithe oiread agus is féidir.

Beidh gnásanna éagsúla i gceist anseo, an bhfuil cead agam mo lón a thógaint amach? An féidir liom deoch a fháil? Cén t-am é? srl. tús agus deireadh ranganna éagsúla. Is deis rialta í seo chun teanga na ndaltaí a thabhairt do na daltaí.

Samplaí agus tacábhar ar fáil anseo.

 

Seisiúin Scéalaíochta rialta

Ag baint úsáid as leabhar oiriúnach agus an scéal ullmhaithe roimhré; as scéal ar dhlúthdhiosca; nó scéal ar líne le fuaimrian. D’fhéadfaí é seo a nascadh le Scéim na gComrádaithe.

N.B. Bheadh sé tábhachtach:

(a)   leabhair Ghaeilge a bheith i gceist in am DEAR (Drop Everything And Read) ar a laghad uair sa mhí,

(b) leabhair agus dlúthdhioscaí le scéalta Gaeilge a bheith san áireamh do leithéid an MS Readathon, Seachtain na Gaeilge, Lá Domhanda na Leabhar srl.

Samplaí de leabhair agus tacábhar ar fáil anseo.

 

Cluichí Teanga/ Léitheoireachta

Is bealach taitneamhach agus nádúrtha é seo chun struchtúir áirithe a mhúineadh agus a chleachtadh. Cuireann cluichí deis cainte ar fáil do na daltaí chun frásaí agus foclóir nua a úsáid i gcómhthéacs. Beidh réamhghnás agus foirmlí cainte ar leith i gceist anseo. Is féidir úsáid a bhaint as cinn atá sa scoil cheana féin nó cinn nua a chumadh – Biongó, Nathracha agus Dréimrí, 20 ceist, Headbandz srl.

Tá samplaí agus tacábhar ar fáil anseo

 

An Ghaeilge agus Ábhair eile churaclaim

Is féidir deiseanna úsáide breise don Ghaeilge a chruthú i rith an lae scoile tríd an teanga a úsáid sna hábhair eile. Ní gá go mbeadh an rang á reáchtáil go hiomlán trí Ghaeilge ach is féidir a bheith ag cómhrá agus ag moladh na páistí agus iad i mbun oibre. Mar shampla, le linn rang ealaíne, is féidir na dathanna a phlé, cur síos a dhéanamh ar an bpictiúir atá á phéinteáil agus na páistí a mholadh. Ní gá go mbeadh an ábhar céanna ar siúl ag gach múinteoir sa scoil, is féidir leo aon cheann acu a roghnú le cinntiú go bhfuil siad compórdach.

Samplaí agus tacábhar ar fáil anseo

 

Greamáin

Bronntar greamáin ar na daltaí nuair a chloistear iad ag labhairt as Gaeilge. Is féidir iad a bhailiú ó chártaí nó do chóras féin a chruthú chun iad a bhronnadh. Tarlaíonn cómhrá/úsáid foirmlí cainte ar leith nuair a bhronntar iad. Is bealach éifeachtach é seo chun na daltaí a spreagadh le níos mó Gaeilge neamhfhoirmiúil lasmuigh den rang.

Samplaí agus tacábhar ar fáil anseo

 

Páistí ag beannú/fáiltiú – ‘Foireann Fháilte’

Tugann an sprioc seo ról deas do dhaltaí nach bhfuil ar an gcoiste. Is féidir róta a chur i bhfeidhm chun deis a thabhairt do gach duine gur suim leo a bheith páirteach ann. Bíonn t-léine, hata, sais nó hi vis ag na daltaí le cinntiú go seasann siad amach. Is féidir na rudaí seo a choinneáil in oifig an rúnaí agus gnás/cómhrá a bhunú agus iad á bhailiú ar maidin. Seasann an fhoireann fháilte ag geata/doras na scoile chun fáilte a chur roimh na daltaí agus cupla focail faoin aimsir srl a rá leis na tuistí. Is féidir leis na daltaí an jab céanna a dhéanamh ag ócáidí speisialta ar scoil ar nós ceolchoirmeacha, oícheanta oscailte srl.

Samplaí agus tacábhar ar fáil anseo

 

An Ghaeilge lasmuigh den scoil

Baineann an sprioc seo le nasc a chruthú le scoil eile/club/grúpa pobail. Is féidir rogha a dhéanamh idir na smaointe éagsúla a luaitear anseo nó teacht aníos le bhur gcuid smaointe féin. Is gá go mbeadh dhá nó trí ócáid i rith na scoilbhliana i gceist.

  1. Comórtas Gaeilge (nó roinnt Gaeilge mar chuid de)
  2. Tráth ceisteanna i nGaeilge
  3. Cuairt ar scoil/teagmháil le scoil/scoileanna eile ar Skype/blag trí Ghaeilge/Cairde pinn nó ríomhchairde

Tuilleadh eolais, samplaí agus tacábhar ar fáil anseo

 

Siamsaíocht

Bíonn an-deiseanna anseo le daltaí a spreagadh chun an Ghaeilge foghlamtha a úsáid ar bhealach tairbheach spraoíúil. D’fhéadfaí sceitsí, ceolchoirmeacha, seó bréagéadaí, lá gairme, seó puipéid, maidin caife agus go leor eile a dhéanamh faoin sprioc seo. Tá scóip an-leathan sa cheann seo agus deis iontach na daltaí a chur ag caint. Bheadh gnéithe den sprioc seo le cur i gcrích ar a laghad uair sa téarma.

Tá samplaí agus tacábhar ar fáil anseo

 

Léiriú físe ar théama roghnaithe

Beidh ranganna éagsúla na scoile ag obair ar théama ar leith le cur ar an mblag – rogha na scoile ón liosta seo:

  • Físeán ag insint scéal na Nollag nó scéal séasúrtha eile ag úsáid Drámaíocht, Amhránaíocht, Ceol agus Rince srl.
  • Físeán ag léiriú scéal stairiúil/scéal na scoile nó téama séasúrach
  • Físeán á stiúradh ag na daltaí féin, ag léiriú pop-amhrán nó amhrán eile á chanadh ag daltaí na scoile

Dar ndóigh an rud is tábhachtaí sa sprioc seo ná an obair réamhullmhúcháin agus an úsáid a bhainfear as caint nádúrtha na ndaltaí sa bhfíseán.

Tuilleadh eolais agus tacábhar ar fáil anseo.

 

Tráth na gCeist Boird

(ar a laghad uair sa téarma/ trí uair sa bhliain).

Bain úsáid as ceisteanna a cheap múinteoiri/daltaí agus múinteoirí

d’fhéadfaí úsáid a bhaint as ábhar roghnaithe as na foinsí seo thíos:

seomraranga.com ; Tomhais sa Tacábhar ; Quiz ar ‘Powerpoint – Oifig Gaelbhratach, Gael Linn; Cúpla míle ceist – Glór na nGael; Ceist agam ort – Cois Life; Réalta Ranga – gaelchultúr.com

 

Karaoke trí Ghaeilge

(ar a laghad uair sa téarma/ trí uair sa bhliain).

Is sprioc taitneamhach é seo inár féidir leis na daltaí amhráin nua a fhoghlaim agus a chleachtadh. Moltar meascán d’amhráin traidisiúnta agus cinn nua aoiseacha a thriail. Tá sé tábhachtach go bhfuil na liricí le feiceáil ag na daltaí ar fad agus go bhfuil siad cruinn. Tá saibhreas teanga idir fhrásaí, agus foclóir chomh maith le fuaimeanna agus rithim na Gaeilge san ábhar seo.

Tacábhar ar fáil anseo